Ατομική επιχείρηση ή ΙΚΕ; Πότε συμφέρει η κάθε μορφή το 2026

Η επιλογή ανάμεσα σε ατομική επιχείρηση και ΙΚΕ είναι από τις πιο κρίσιμες αποφάσεις ενός επιχειρηματία — και σχεδόν ποτέ δεν κρίνεται μόνο από τον φορολογικό συντελεστή. Παρακάτω θα δείτε τη φορολογία που ισχύει το 2026, τα πραγματικά κόστη κάθε μορφής, το σημείο όπου αλλάζει η εικόνα και τι άλλαξε με τις εξαγγελίες της ΔΕΘ.

Τι είναι η ατομική επιχείρηση

Η ατομική επιχείρηση ανήκει σε ένα φυσικό πρόσωπο. Δεν αποτελεί ξεχωριστό νομικό πρόσωπο από τον επιχειρηματία, οπότε η έναρξη και η λειτουργία της είναι απλούστερες από εκείνες μιας εταιρείας.

Πλεονεκτήματα

• Απλούστερη και ταχύτερη έναρξη, με χαμηλότερο αρχικό κόστος.
• Χαμηλότερο κόστος λογιστικής και διοικητικής παρακολούθησης.
• Ευκολότερη λήψη αποφάσεων, χωρίς συνελεύσεις εταίρων και εταιρικές διαδικασίες.
• Ο επιχειρηματίας χρησιμοποιεί άμεσα τα κέρδη, χωρίς διανομή μερίσματος και χωρίς πρόσθετο φόρο.
• Δεν καταβάλλει τέλος επιτηδεύματος — καταργήθηκε για τα φυσικά πρόσωπα με τον ν. 5162/2024.
• Επωφελείται από τους ευνοϊκούς συντελεστές του 2026 για νέους έως 30 ετών και για γονείς με εξαρτώμενα τέκνα.

Μειονεκτήματα

• Ο επιχειρηματίας ευθύνεται προσωπικά, με ολόκληρη την περιουσία του, για τις υποχρεώσεις της επιχείρησης.
• Η φορολογία είναι προοδευτική και ο ανώτατος συντελεστής φτάνει το 44%.
• Εφαρμόζεται το ελάχιστο τεκμαρτό καθαρό εισόδημα, όπου συντρέχουν οι προϋποθέσεις.
• Δεν είναι κατάλληλη μορφή όταν πρόκειται να συμμετέχουν συνεταίροι ή επενδυτές.
• Τυχόν άλλα εισοδήματα του φυσικού προσώπου (π.χ. μισθός) αθροίζονται και σπρώχνουν τα κέρδη σε υψηλότερα κλιμάκια.

Πώς φορολογείται η ατομική επιχείρηση το 2026

Τα καθαρά κέρδη φορολογούνται στο όνομα του φυσικού προσώπου από το πρώτο ευρώ, χωρίς τη μείωση φόρου του άρθρου 16 ΚΦΕ που ισχύει για μισθωτούς και συνταξιούχους.

Με τον ν. 5246/2025 (ΦΕΚ Α΄ 198/11.11.2025), που τροποποίησε τα άρθρα 15, 29 και 60 του ΚΦΕ, η βασική κλίμακα για τα εισοδήματα του 2026 διαμορφώνεται ως εξής, για επιχειρηματία άνω των 30 ετών χωρίς εξαρτώμενα τέκνα:

Πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη:

• Μείωση για τα 3 πρώτα έτη. Για έναρξη από 01.01.2025 και μετά, ο συντελεστής του πρώτου κλιμακίου μειώνεται κατά 50% — από 9% σε 4,5% — εφόσον τα ετήσια ακαθάριστα έσοδα δεν υπερβαίνουν τις 10.000 € (άρθρο 29 παρ. 2 ΚΦΕ).
• Προκαταβολή φόρου 55%. Δεν είναι πρόσθετος φόρος, αλλά επιβαρύνει σοβαρά τη ρευστότητα του πρώτου κερδοφόρου έτους.
• Ασφαλιστικές εισφορές e-ΕΦΚΑ. Για το 2026 η πρώτη ασφαλιστική κατηγορία διαμορφώνεται στα 250,77 € τον μήνα και η έκτη στα 675,87 €, πλέον 10 € υπέρ του κλάδου ανεργίας. Οι εισφορές εκπίπτουν από τα κέρδη.
• Ελάχιστο τεκμαρτό καθαρό εισόδημα, με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις και μειώσεις.

Τι είναι η ΙΚΕ

Η Ιδιωτική Κεφαλαιουχική Εταιρεία είναι εταιρεία με δική της νομική προσωπικότητα (ν. 4072/2012). Μπορεί να συσταθεί από ένα μόνο πρόσωπο ως μονοπρόσωπη ΙΚΕ ή από περισσότερους εταίρους, με ελάχιστο κεφάλαιο ένα ευρώ.

Πλεονεκτήματα

• Κατά κανόνα, για τις εταιρικές υποχρεώσεις ευθύνεται η ίδια η εταιρεία με την περιουσία της.
• Συμμετέχουν εύκολα περισσότεροι εταίροι, με σαφή ποσοστά και σχέσεις στο καταστατικό.
• Πιο οργανωμένη εταιρική εικόνα για συνεργασίες, επενδυτές, χρηματοδότηση και ανάπτυξη.
• Σταθερός εταιρικός συντελεστής, ανεξάρτητα από το ύψος των κερδών.
• Τα κέρδη που δεν διανέμονται παραμένουν στην εταιρεία για επενδύσεις και κεφάλαιο κίνησης, χωρίς να επιβαρυνθούν εκείνη τη στιγμή με φόρο μερίσματος.
• Οι εταίροι που δεν είναι διαχειριστές δεν υπάγονται υποχρεωτικά σε ασφάλιση — σημαντικό όταν οι συνεταίροι είναι περισσότεροι.

Μειονεκτήματα

• Υψηλότερο λογιστικό και διοικητικό κόστος.
• Υποχρεωτικά διπλογραφικά βιβλία και σύνταξη οικονομικών καταστάσεων.
• Περισσότερες εταιρικές διαδικασίες: αποφάσεις εταίρων, ΓΕΜΗ, δημοσιότητα οικονομικών καταστάσεων.
• Τα χρήματα της εταιρείας δεν είναι προσωπικά χρήματα των εταίρων. Κάθε ανάληψη χρειάζεται νόμιμη αιτία: αμοιβή, επιστροφή δαπάνης ή διανομή κερδών.
• Η περιορισμένη ευθύνη δεν είναι απόλυτη. Ο διαχειριστής ευθύνεται προσωπικά για συγκεκριμένες φορολογικές και ασφαλιστικές οφειλές, καθώς και όπου έχουν δοθεί προσωπικές εγγυήσεις.
• Ο διαχειριστής και ο μοναδικός εταίρος μονοπρόσωπης ΙΚΕ ασφαλίζονται υποχρεωτικά στον e-ΕΦΚΑ.

Πώς φορολογείται η ΙΚΕ

Τα φορολογητέα κέρδη της ΙΚΕ φορολογούνται με συντελεστή 22%. Αν τα κέρδη μετά τον εταιρικό φόρο διανεμηθούν στους εταίρους, επιβάλλεται φόρος μερισμάτων 5% στο διανεμόμενο ποσό.

Όταν διανέμεται ολόκληρο το διαθέσιμο ποσό μετά τον φόρο, η συνδυασμένη ονομαστική επιβάρυνση είναι 25,9%. Αν μέρος των κερδών παραμείνει στην εταιρεία, ο φόρος μερίσματος για το μέρος αυτό αναβάλλεται μέχρι τη διανομή του. Στον υπολογισμό προστίθενται η προκαταβολή φόρου 80%, οι ασφαλιστικές υποχρεώσεις του διαχειριστή, η αμοιβή διαχείρισης, το τέλος επιτηδεύματος και το αυξημένο λογιστικό κόστος.

Σύγκριση φόρου: τι δείχνουν οι αριθμοί

Το παράδειγμα αφορά επιχειρηματία άνω των 30 ετών, χωρίς εξαρτώμενα τέκνα και χωρίς άλλα εισοδήματα. Στην ΙΚΕ θεωρούμε ότι διανέμεται ολόκληρο το ποσό μετά τον εταιρικό φόρο. Δεν περιλαμβάνονται ασφαλιστικές εισφορές, προκαταβολή φόρου, αμοιβή διαχειριστή, τέλος επιτηδεύματος και πρόσθετο λογιστικό κόστος.

Οι αριθμοί δείχνουν γιατί δεν αρκεί η φράση «η ΙΚΕ έχει φόρο 22%». Αν ο εταίρος χρειάζεται να λάβει προσωπικά όλα τα κέρδη, ο φόρος μερίσματος ανεβάζει την πραγματική επιβάρυνση στο 25,9%. Καθαρά φορολογικά, το νεκρό σημείο βρίσκεται γύρω στις 51.000 €. Πάνω από αυτό η ΙΚΕ αρχίζει να κερδίζει, και το πλεονέκτημά της μεγαλώνει γρήγορα.

Τα κόστη που δεν φαίνονται στον πίνακα

Εδώ κρίνεται η απόφαση στην πράξη. Η φορολογική διαφορά των 1.160 € στα 60.000 € είναι μικρότερη από το ετήσιο πρόσθετο κόστος λειτουργίας μιας ΙΚΕ.

Αν το πρόσθετο ετήσιο κόστος της ΙΚΕ ανέρχεται σε 1.500 €, το πραγματικό νεκρό σημείο μετατοπίζεται περίπου στις 62.000 €. Στα 2.500 € κόστος πηγαίνει στις 67.000 € και στα 3.500 € στις 73.000 €. Αν όμως τα κέρδη παραμένουν στην εταιρεία και δεν διανέμονται, το νεκρό σημείο πέφτει στις 48.000 – 60.000 €, γιατί ο φόρος μερίσματος αναβάλλεται.

Τι άλλαξε με τις εξαγγελίες της ΔΕΘ 2026

Στην ομιλία του στη 90ή Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης, στις 5 Σεπτεμβρίου 2026, ο πρωθυπουργός ανακοίνωσε μέτρα που επηρεάζουν άμεσα αυτή τη σύγκριση:

• Κατάργηση του τέλους επιτηδεύματος για τα νομικά πρόσωπα στην περιφέρεια, από το φορολογικό έτος 2026. Πρακτικά, μια ΙΚΕ με έδρα στη Θεσσαλονίκη παύει να επιβαρύνεται με το τέλος των 1.000 €, με το όφελος να αποτυπώνεται στις δηλώσεις του 2027. Στην Αττική το τέλος μειώνεται κατά 50% το 2028 και καταργείται πλήρως το 2029.
• Μείωση προκαταβολής φόρου. Για τους ελεύθερους επαγγελματίες η προκαταβολή πέφτει από 55% σε 50% από το φορολογικό έτος 2027. Για τα νομικά πρόσωπα μειώνεται κατά 5 μονάδες ετησίως από το 2028, με στόχο το 50% από το σημερινό 80%.
• Ελάφρυνση στο τεκμαρτό εισόδημα. Για τους συνεπείς ελεύθερους επαγγελματίες προβλέπεται απαλλαγή από τις προσαυξήσεις που συνδέονται με τον κύκλο εργασιών και το κόστος μισθοδοσίας, από το φορολογικό έτος 2026.

Και η τρίτη επιλογή: Ο.Ε. και Ε.Ε.

Η σύγκριση συχνά παρουσιάζεται σαν δίλημμα δύο επιλογών, ενώ στην πράξη οι προσωπικές εταιρείες αξίζουν εξέταση. Η Ο.Ε. και η Ε.Ε. φορολογούνται επίσης με 22%, όμως τα κέρδη προσωπικών εταιρειών που τηρούν απλογραφικά βιβλία διανέμονται στους εταίρους χωρίς πρόσθετο φόρο μερισμάτων. Το κόστος λειτουργίας τους παραμένει σημαντικά χαμηλότερο από της ΙΚΕ.

Το αντάλλαγμα είναι η ευθύνη: οι ομόρρυθμοι εταίροι ευθύνονται προσωπικά και αλληλέγγυα για τα χρέη της εταιρείας, και ασφαλίζονται υποχρεωτικά. Για δύο ή τρεις συνεργάτες με μεσαία κέρδη και χαμηλό επιχειρηματικό κίνδυνο, η Ο.Ε. είναι συχνά η πιο οικονομική λύση.

Πότε συμφέρει συνήθως η ατομική επιχείρηση

• Ο επαγγελματίας ξεκινά τώρα και δεν γνωρίζει ακόμη το ύψος των εσόδων του.
• Τα αναμενόμενα καθαρά κέρδη είναι χαμηλά ή μεσαία.
• Δεν υπάρχουν συνεταίροι.
• Η δραστηριότητα έχει περιορισμένο επιχειρηματικό κίνδυνο.
• Ο επιχειρηματίας χρειάζεται το μεγαλύτερο μέρος των κερδών για προσωπικές ανάγκες.
• Προτεραιότητα είναι η απλότητα και το χαμηλό σταθερό κόστος λειτουργίας.
• Η ηλικία ή τα εξαρτώμενα τέκνα οδηγούν σε ευνοϊκότερη φορολόγηση με τη νέα κλίμακα.

Πότε συμφέρει συνήθως η ΙΚΕ

• Τα καθαρά κέρδη είναι υψηλά και σταθερά.
• Μέρος των κερδών θα παραμένει στην εταιρεία και θα επανεπενδύεται.
• Υπάρχουν ή πρόκειται να προστεθούν συνεταίροι και επενδυτές.
• Η δραστηριότητα δημιουργεί αυξημένο εμπορικό ή συμβατικό κίνδυνο.
• Απαιτείται σαφής διαχωρισμός προσωπικής και εταιρικής περιουσίας.
• Σχεδιάζονται προσλήψεις, επενδύσεις, χρηματοδότηση ή σημαντική ανάπτυξη.
• Οι μεγάλοι πελάτες ή συνεργάτες προτιμούν συναλλαγή με εταιρικό σχήμα.
• Χρειάζεται οργανωμένη μεταβίβαση εταιρικών μεριδίων ή είσοδος επενδυτή.

Συχνές ερωτήσεις

Συμπέρασμα

Η ατομική επιχείρηση παραμένει πρακτική και οικονομική επιλογή για πολλούς αυτοαπασχολούμενους και μικρές δραστηριότητες, και η νέα κλίμακα του 2026 την ενισχύει αισθητά για νέους έως 30 ετών και για γονείς με τέκνα. Η ΙΚΕ δεν είναι αυτομάτως φθηνότερη φορολογικά, αλλά προσφέρει ουσιαστικά πλεονεκτήματα όταν τα κέρδη αυξάνονται, όταν μέρος τους επανεπενδύεται ή όταν απαιτούνται εταιρική οργάνωση, συνεταίροι και περιορισμός του επιχειρηματικού κινδύνου.

Πριν από την έναρξη ή τη μετατροπή, χρειάζεται αναλυτικός υπολογισμός με πραγματικά στοιχεία. Μια λανθασμένη επιλογή αυξάνει ταυτόχρονα τη φορολογία και τα πάγια έξοδα της επιχείρησης.

Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και βασίζεται στα δεδομένα που ισχύουν για το φορολογικό έτος 2026, με ενημέρωση ως τις 6 Σεπτεμβρίου 2026. Δεν αποτελεί εξατομικευμένη φορολογική ή νομική συμβουλή. Η νομοθεσία και οι προϋποθέσεις μπορεί να μεταβληθούν, ενώ ορισμένα από τα μέτρα που αναφέρονται αποτελούν εξαγγελίες που δεν έχουν ακόμη ψηφιστεί.

Πηγές: ν. 5246/2025 (ΦΕΚ Α΄ 198/11.11.2025) και εγκύκλιος ΑΑΔΕ Ο. 3068/18.11.2025 · Κώδικας Φορολογίας Εισοδήματος, ν. 4172/2013, άρθρα 15, 16, 29, 58 και 60 · ν. 4072/2012 για την ΙΚΕ · άρθρο 31 ν. 3986/2011 και ν. 5162/2024 για το τέλος επιτηδεύματος · e-ΕΦΚΑ, εγκύκλιος 6/2026 για τις εισφορές μη μισθωτών · εξαγγελίες ΔΕΘ, 5 Σεπτεμβρίου 2026.